Tekekkür, özellikle tarihçilerin sıklıkla kullandığı bir kelime. Meşhur ifadeyi hatırlayın "tarih tekerrrürden ibarettir". Tekerrür, 'tekrarlanma' demek. Yani karşılaşılan olaylar tarihteki olayların sadece tekrarlanmasıdır, yani tekrarıdır.
Bugünlerde yaşadıklarımız da tarihin tekerrürü olmalı !
Tarihte çok sayıda 'veba' salgını yaşanmış. Bazıları uzak doğu menşeli. Uzak doğudan dünyanın çeşitli yerlerine yayılmışlar. İslam tarihinde de çok sayıda veba kaydı var. Mesela meşhur sahabi Muaz b. Cebel'in vefat ettiği meşhur Amvas vebası. Kara Ölüm adı da verilen 14. yy'daki veba Avrupa'da çok can almış. Bugünlerde Korona ile sarsılan İtalya'nın veba ile ilgili bir hayli vukuatlı geçmişi var. Hatta bugünlerin meşhur kelimesi karantina da Venedikçe 40 gün demek. Limana gelen gemilerin 40 gün beklemesi sebebiyle türemiş, daha sonra dünya dillerine geçmiş. Hasılı veba bakımından bir tekerrür var.
1918'de İspanyol nezlesi denilen bir hastalık var. Adı İspanyol nezlesi fakat İspanya'da çıkmış değil. Savaşa katılmayan İspanyanın gazeteleri bu hastalıktan bahsettiği için isim de onlara kalmış. (Trump, Çin Virüsü deyince Çinliler kızıyor, fakat hakikate de dokunuyor, virüs oradan yayıldı, İspanyollar ne yapsın!) Milyonlarca can almış, hatta Birinci Cihan Harbi'nin bu hastalık sebeple bittiği dahi söyleniyor. Bir başka iddia da salgının durdurulamadığı dünyada belirli bir sayıya ulaşması sebebiyle kendi kendine durduğu. 100 yıl önce olmuş, bütün kıtaları etkilemiş, bu da tekekkür.
Hasılı koronaya bir tekerrür diye bakabiliriz, fakat kafada bazı soru işaretleri var.
En fazla işkillendiren soru, hayvanlarla temasın tarihin neden şehirleşmenin en yüksek seviyede olduğu bu zaman diliminde olduğu. Bu, sadece koronavirüs için değil, mers ve sars için de geçerli. Verilen cevap genellikle Çin'in Mao zamanında yaşadığı kıtlık (1958- 1961) ile alakalı olduğu. Bu kıtlık o kadar yıkıcı olmuş ki Çinliler yarasa felan bütün yırtıcı hayvanları yemek zorunda kalmışlar. (Tabi burada Moa'nun katlettiği serçeleri de zikretmek isabetli olabilirdi fakat konuyu uzatmak istemiyorum. Açıkçası beni hiç ikna etmedi bu gerekçe. Kıtlık sadece o coğrafyada yaşanmış değil ki, dünyanın çok çeşitli coğrafyalarında, çok çeşitli dönemlerde yaşandı. Ayrıca herkes biliyor ki Çinlilerin bu hayvanatı yüzyıllardır yiyorlar.
Asıl soru şu, bu hayvanlardan insanlara geçen virüslerden çıkan bu hastalıklar neden tarihin çok yakın süreçlerinde ortaya çıkmaya başladı ? Hastalıklara zoonotik yani hayvan menşeli hastalık demek yani insanlar hayvanlarla temasa halinde o yüzden hastalık geçmiş demek, bunu da içinde bulunduğumuz zaman dilimine bağlamak hiç de ikna edici gelmiyor bana.
Bu noktada akıllara bir başka zaviyeden tekerrür geliyor. Tarihte bir çok örneği olan hastalık yayarak işgal, katliam, saf dışı bırakma. Özellikle Moğolların mancınıkla işgal etmek istedikleri şehirlere leş atarak veba yaydıkları biliniyor. 18. yüzyılda da İngilizlerin Amerikan yerlilerine çiçek hastalığı bulaştırdıları malum.
Korona virüse gelirsek, yine bir tekerrürle, günümüzde bir gücün bu virüs ile bir saldırı yapmış olması hiç de uzak bir ihtimal değil.
Hasılı öyle ya da böyle de 'tekerrür'.
Bu işin en üzücü yanı bu virüsün -maalesef -artık köy halini alan- dünyada ne kadar etkili olduğunun anlaşılması. Tekerrürden ibaret olan tarih bize bu etkinin üzerine gidileceğini söylüyor.
Bugünlerde yaşadıklarımız da tarihin tekerrürü olmalı !
Tarihte çok sayıda 'veba' salgını yaşanmış. Bazıları uzak doğu menşeli. Uzak doğudan dünyanın çeşitli yerlerine yayılmışlar. İslam tarihinde de çok sayıda veba kaydı var. Mesela meşhur sahabi Muaz b. Cebel'in vefat ettiği meşhur Amvas vebası. Kara Ölüm adı da verilen 14. yy'daki veba Avrupa'da çok can almış. Bugünlerde Korona ile sarsılan İtalya'nın veba ile ilgili bir hayli vukuatlı geçmişi var. Hatta bugünlerin meşhur kelimesi karantina da Venedikçe 40 gün demek. Limana gelen gemilerin 40 gün beklemesi sebebiyle türemiş, daha sonra dünya dillerine geçmiş. Hasılı veba bakımından bir tekerrür var.
1918'de İspanyol nezlesi denilen bir hastalık var. Adı İspanyol nezlesi fakat İspanya'da çıkmış değil. Savaşa katılmayan İspanyanın gazeteleri bu hastalıktan bahsettiği için isim de onlara kalmış. (Trump, Çin Virüsü deyince Çinliler kızıyor, fakat hakikate de dokunuyor, virüs oradan yayıldı, İspanyollar ne yapsın!) Milyonlarca can almış, hatta Birinci Cihan Harbi'nin bu hastalık sebeple bittiği dahi söyleniyor. Bir başka iddia da salgının durdurulamadığı dünyada belirli bir sayıya ulaşması sebebiyle kendi kendine durduğu. 100 yıl önce olmuş, bütün kıtaları etkilemiş, bu da tekekkür.
Hasılı koronaya bir tekerrür diye bakabiliriz, fakat kafada bazı soru işaretleri var.
En fazla işkillendiren soru, hayvanlarla temasın tarihin neden şehirleşmenin en yüksek seviyede olduğu bu zaman diliminde olduğu. Bu, sadece koronavirüs için değil, mers ve sars için de geçerli. Verilen cevap genellikle Çin'in Mao zamanında yaşadığı kıtlık (1958- 1961) ile alakalı olduğu. Bu kıtlık o kadar yıkıcı olmuş ki Çinliler yarasa felan bütün yırtıcı hayvanları yemek zorunda kalmışlar. (Tabi burada Moa'nun katlettiği serçeleri de zikretmek isabetli olabilirdi fakat konuyu uzatmak istemiyorum. Açıkçası beni hiç ikna etmedi bu gerekçe. Kıtlık sadece o coğrafyada yaşanmış değil ki, dünyanın çok çeşitli coğrafyalarında, çok çeşitli dönemlerde yaşandı. Ayrıca herkes biliyor ki Çinlilerin bu hayvanatı yüzyıllardır yiyorlar.
Asıl soru şu, bu hayvanlardan insanlara geçen virüslerden çıkan bu hastalıklar neden tarihin çok yakın süreçlerinde ortaya çıkmaya başladı ? Hastalıklara zoonotik yani hayvan menşeli hastalık demek yani insanlar hayvanlarla temasa halinde o yüzden hastalık geçmiş demek, bunu da içinde bulunduğumuz zaman dilimine bağlamak hiç de ikna edici gelmiyor bana.
Bu noktada akıllara bir başka zaviyeden tekerrür geliyor. Tarihte bir çok örneği olan hastalık yayarak işgal, katliam, saf dışı bırakma. Özellikle Moğolların mancınıkla işgal etmek istedikleri şehirlere leş atarak veba yaydıkları biliniyor. 18. yüzyılda da İngilizlerin Amerikan yerlilerine çiçek hastalığı bulaştırdıları malum.
Korona virüse gelirsek, yine bir tekerrürle, günümüzde bir gücün bu virüs ile bir saldırı yapmış olması hiç de uzak bir ihtimal değil.
Hasılı öyle ya da böyle de 'tekerrür'.
Bu işin en üzücü yanı bu virüsün -maalesef -artık köy halini alan- dünyada ne kadar etkili olduğunun anlaşılması. Tekerrürden ibaret olan tarih bize bu etkinin üzerine gidileceğini söylüyor.
